Je stapt in een gondel of stoeltjeslift en bent enkele minuten later boven. Maar wie zorgt ervoor dat de lift veilig draait, wat gebeurt er vóór de eerste rit en waarom blijft een installatie soms gesloten? De Nederlandse Diane van Oosterhout (28) werkt als liftmachinist bij de Bergbahnen See in Paznaun. Ze is de enige vrouw in het liftenteam en vertelt wat er allemaal bij haar bijzondere beroep komt kijken.
Hoewel Diane inmiddels enkele jaren fulltime in Tirol woont, gaat haar band met See veel verder terug. Toen ze elf maanden oud was, kwam ze er voor het eerst met haar familie. Haar vader bezocht het dorp als tiener al en inmiddels komt de familie er al tientallen jaren. “See is voor mij ook familie”, vertelt Diane. Zelfs bij de skischool is nog terug te vinden hoe ze er als kind opgroeide. Dat ze uiteindelijk juist in de buurt ging wonen en in dit dorp ging werken, voelt daardoor logisch. Haar loopbaan bij de bergbahnen ontstond echter min of meer toevallig.
Nadat Diane haar baan in Nederland had opgezegd, vertrok ze voor een winterseizoen naar See om als skilerares te werken. Wat ze na die winter wilde gaan doen, wist ze nog niet. Tijdens de après-ski raakte ze aan de praat met een bedrijfsleider van de Bergbahnen See. Hij had een eenvoudige boodschap voor haar: “Ik heb een baan voor jou.”
Aanvankelijk zou Diane vooral achter de kassa en bij de mountaincarts gaan werken. In de praktijk werd ze op verschillende plekken binnen het bedrijf ingezet. Ze werkte onder meer bij de kassa, de mountaincarts en de liften. “Ik deed eigenlijk alles.” Diane besloot in Oostenrijk te blijven en verruilde de skischool uiteindelijk helemaal voor de bergbahnen.
Niet iedere medewerker die bij een skilift staat, is automatisch liftmachinist. Diane begon op posities waar geen motor staat. Daar voerde ze haar werkzaamheden uit in overleg met de machinist die verantwoordelijk was voor de installatie.
Vervolgens liep ze mee met ervaren collega’s om de verschillende liften en de bijbehorende techniek in de praktijk te leren kennen. Die ervaring wilde ze bewust opdoen voordat ze aan de officiële opleiding tot liftmachinist begon. “Ik wilde eerst weten hoe de verschillende onderdelen werken. Daarom heb ik twee jaar gewacht met de opleiding en ben ik eerst met een machinist meegelopen.”
De opleiding tot liftmachinist duurde een week. In korte tijd kreeg Diane veel technische informatie te verwerken. De lesstof ging onder meer over mechanica, elektrotechniek, hydrauliek, kabeltechniek, voorschriften en de verschillende onderhoudscontroles. “Het is echt een enorm boek”, vertelt ze. “Ik had het boek thuis al en ben vóór de opleiding begonnen met leren. Dat heeft me geholpen om alles in één keer te halen.”
De deelnemers aan de opleiding hebben heel verschillende achtergronden. Sommigen werken al jaren bij een berglift, terwijl anderen nog nauwelijks praktijkervaring hebben. Juist daarom was Dianes voorbereiding waardevol. De opleiding bestaat namelijk grotendeels uit theorie; de praktische kennis wordt vooral binnen het eigen bergbaanbedrijf opgedaan. “Er zijn ook genoeg mannen die het examen pas de tweede keer helemaal halen”, voegt Diane lachend toe.
Een liftmachinist is verantwoordelijk voor de veilige werking en het onderhoud van een skilift of gondelbaan. Dat betekent veel meer dan vanuit een bedieningsruimte naar de voorbijgaande stoeltjes of gondels kijken. “Wij doen alle reparaties en controles die nodig zijn om de lift draaiende te houden. Sommige controles moeten iedere week worden uitgevoerd en andere iedere maand. Dat wordt allemaal bijgehouden.”
Als tijdens de dag een probleem ontstaat waardoor de lift niet verder kan draaien, moet Diane snel reageren. Ze kijkt wat er aan de hand is en bepaalt samen met haar collega’s en de bedrijfsleider welke stappen nodig zijn.
Tijdens de openingsuren houdt ze ook voortdurend in de gaten of gasten veilig in- en uitstappen. Als iemand valt, moet ze direct op de stopknop drukken. Voor kinderen, ouderen of mensen die wat meer tijd nodig hebben, kan de lift worden vertraagd of tijdelijk stilgezet.
Een werkdag begint voor Diane rond zeven uur. Voordat de eerste gasten komen, worden de installaties opgestart en gecontroleerd. In het station kijkt het team onder andere naar de banden en riemen. Eventuele gebreken kunnen dan nog vóór de opening worden hersteld. Vervolgens gaat een klein team met enkele gondels naar boven. Diane heeft een portofoon bij zich en luistert onderweg bij iedere liftpaal aandachtig of ze geen afwijkend geluid hoort. “Elke paal controleer ik. Als ik een vreemd geluid hoor of iets anders opmerk, geef ik dat via de portofoon door aan het dalstation.”
Eenmaal boven wordt de rest van de installatie klaargemaakt. De gondels staan buiten de openingstijden in een stalling en worden ’s ochtends één voor één op de kabel gezet. Een gondel waaraan iets mankeert, kan juist naar de stalling worden geleid. Daar kunnen collega’s de reparatie uitvoeren.
Pas wanneer de controles zijn afgerond en alles goed functioneert, kan de lift voor wintersporters worden geopend.
Wil jij op de hoogte blijven van het laatste nieuws op het gebied van wintersport, handige tips én de beste aanbiedingen ontvangen? Schrijf je dan nu in voor de nieuwsbrief!
“Mensen zeggen ook altijd: je werk is zeker heel saai. Maar wat er achter de schermen gebeurt, weten ze helemaal niet.” Vooral na zware sneeuwval begint het werk nog vroeger. De stations, transportbanden en andere onderdelen van de liften moeten volledig sneeuwvrij worden gemaakt voordat de eerste wintersporters komen.
Diane werkte eens bij een lift waar ongeveer een meter sneeuw in het station lag. De installatie kon die dag niet opengaan en het team was urenlang aan het sneeuwruimen. “Ik moest eerst bij verschillende andere liften helpen. Mijn eigen lift kwam als laatste, omdat die toch niet open zou gaan. Dan ben je dus de hele dag sneeuw aan het scheppen.” Na meerdere dagen zwaar sneeuwruimen liep Diane zelfs een schouderblessure op. Een abonnement op de sportschool heeft ze met dit werk in ieder geval niet nodig.
Ook lawinebeveiliging heeft invloed op de start van de skidag. Soms zijn de pistenbully’s nog bezig of worden er gecontroleerd lawines losgemaakt. Medewerkers van de bergbahnen mogen dan soms al naar een lift om het station sneeuwvrij en gebruiksklaar te maken, terwijl gasten nog niet naar dat deel van het skigebied mogen. “Wij hebben contact met de mensen die de lawinebeveiliging uitvoeren. Daardoor weten zij precies waar wij zijn.”
Toch gebeurt het dat wintersporters onder afzettingen doorgaan wanneer zij medewerkers in het afgesloten gebied zien lopen. Ze realiseren zich niet dat het personeel daar met toestemming aan het werk is. “Mensen zien dat wij onder de afzetting doorgaan en denken dat zij dat ook kunnen doen. Maar zij hebben geen idee van het gevaar. Als er andere mensen in het gebied zijn, kunnen er op bepaalde plekken geen lawines worden losgemaakt.” Een afgesloten piste of lift betekent dus niet dat medewerkers rustig afwachten. Achter de schermen wordt vaak hard gewerkt om het gebied zo snel mogelijk veilig te kunnen openen.
Bij harde wind worden de meetwaarden en de weersverwachting voortdurend gevolgd. Nog voordat het systeem een alarm geeft, overlegt de machinist vaak al met de bedrijfsleider. Samen bekijken ze hoe de omstandigheden zich ontwikkelen en of de lift veilig kan blijven draaien.
Dat de ene lift geopend blijft terwijl een andere lift wordt gesloten, is voor gasten soms moeilijk te begrijpen. In See liggen enkele liften op een plek waar de wind kan draaien en vanuit verschillende richtingen krachtig binnenkomt. Aan de andere kant van de berg kunnen de omstandigheden op hetzelfde moment veel rustiger zijn. “Dan begrijpen mensen niet waarom twee liften gesloten zijn. Beneden merken ze soms nauwelijks iets van de wind, terwijl het boven heel anders kan zijn.” Veiligheid bepaalt uiteindelijk altijd of een lift wel of niet kan worden geopend.
Diane is de enige vrouw die bij de Bergbahnen See als liftmachinist werkt. Zelf maakt ze daar niet zo’n punt van. “Ik kan heel goed met mannen omgaan. Er worden natuurlijk weleens grapjes gemaakt, maar die maak ik net zo hard terug. Ik vind het juist gezellig. Mannen zeggen vaak gewoon wat ze denken.”
Haar Nederlandse directheid komt daarbij goed van pas. Bovendien is het team van de Bergbahnen See behoorlijk internationaal.
Sommige gasten moeten nog wel wennen aan een vrouw in deze technische functie. Als iemand vraagt wie verantwoordelijk is voor de lift en Diane antwoordt dat zij dat is, volgt soms een verbaasde blik.
“Ik krijg weleens de reactie: kan een vrouw dit ook? Of mensen vragen wie er bij deze lift verantwoordelijk is. Als ik dan ‘ik’ zeg, kijken ze me even aan.”
Gelukkig krijgt Diane ook veel positieve en leuke reacties. Vooral één ontmoeting is haar bijgebleven. “Laatst kwam er een meisje naar me toe dat zei: ‘Ik wil jouw werk ook doen.’ Dat vind ik altijd heel leuk.” Ook Nederlandse wintersporters reageren verrast wanneer ze ontdekken dat ze hun vraag gewoon in hun eigen taal kunnen stellen. Soms beginnen gasten voorzichtig in het Duits, waarna Diane laat weten dat het gesprek ook in het Nederlands kan. Dat levert regelmatig leuke ontmoetingen op.
Tijdens de openingsuren kan Diane haar werkplek niet zomaar verlaten. Bij de lift moet altijd iemand aanwezig zijn om de installatie te bewaken en direct te kunnen ingrijpen. Een normale lunchpauze, zoals bij veel andere banen, zit er daarom niet in. Het eten wordt naar de liftmedewerkers toegebracht. Meestal komt de maaltijd zelfs gewoon met de lift naar boven. Zo krijgt Diane iedere dag een warme hap, zonder dat de installatie onbemand achterblijft. Dat dagelijkse eetmoment is een van die kleine dingen waar wintersporters tijdens hun rit naar boven waarschijnlijk nooit bij stilstaan.
Het mooiste aan haar werk vindt Diane dat ze iedere dag in de bergen is. Vooral de vroege ochtend blijft bijzonder. De pistes zijn dan nog leeg en strak geprepareerd en vanuit het liftstation heeft ze een prachtig uitzicht. “Als er nog niemand aan het skiën is, zijn de pistes nog helemaal mooi. Soms moet ik naar mijn lift skiën en dan kan ik de eerste sporen trekken.”
Het lastigste onderdeel van haar werk zijn de uren die ze soms alleen op een post doorbrengt. Diane omschrijft zichzelf als iemand die graag praat. Daarom hoopt ze een vaste werkplek in het kinderland te krijgen. “Daar kan ik de hele dag lekker met iedereen kletsen.”
Het werk houdt niet op zodra de laatste wintersporter uit de lift is gestapt. Na sluitingstijd moeten opnieuw controles worden uitgevoerd en vinden onderhoudswerkzaamheden plaats. Op dagen waarop in See avondskiën wordt georganiseerd, kan de werkdag extra lang duren. Diane begint dan vroeg in de ochtend en is soms tot tien uur ’s avonds of nog later aan het werk. “Mensen denken misschien dat wij tussendoor stilzitten, maar dan zijn we aan de liften aan het werken en voeren we de controles uit.”
Diane merkt dat veel gasten nieuwsgierig zijn naar de werking van de skiliften. Toch blijven ze vaak op afstand kijken, zonder hun vragen daadwerkelijk aan de medewerkers te stellen. Wie interesse toont, laat ze soms iets meer zien. “Als mensen het vragen, laat ik ze vaak wel even meekijken of iets zien. Ik denk dat de meeste liftmedewerkers het juist leuk vinden om over hun werk en de lift te vertellen.”
De verantwoordelijkheid die Diane draagt, komt duidelijk naar voren in haar antwoord op de vraag wanneer haar werkdag geslaagd is. “Als er niets is gebeurd en iedereen veilig is vervoerd. Het kan altijd gebeuren dat iemand bij het uitstappen valt of dat ik de pisteredding moet bellen. Daarom is mijn werkdag geslaagd als ik niemand eerste hulp heb hoeven geven en iedereen weer veilig beneden is.”
Een mooie zonsondergang, de eerste sporen op een lege piste of een rit met een pistenbully is voor Diane de kers op de taart. Maar uiteindelijk blijft veiligheid de belangrijkste maatstaf voor een goede werkdag.
Al bijna 18 jaar maakt voormalig skilerares Miranda content voor Snowplaza. Ze leeft voor de wintersport en alles wat erbij hoort. Inmiddels is dan ook meer in de Alpen dan op kantoor. Via haar blogs en social media deelt ze haar ervaringen.
