Een bord Kaiserschmarrn, een dampende kom goulashsoep en natuurlijk een drankje op het terras. Tijdens de wintersport schuiven we maar wat graag aan in een berghut. Maar heb je je weleens afgevraagd hoe al dat eten en drinken eigenlijk boven op de berg komt? En wat er allemaal moet gebeuren voordat de eerste wintersporters binnenstappen? De voorbereidingen beginnen vaak al maanden voor de opening van het skiseizoen. Van enorme voedselvoorraden tot personeel regelen en bevoorrading met pistebully's: achter de schermen gebeurt ontzettend veel.
Dat verschilt behoorlijk. Sommige pisterestaurants zijn uitsluitend tijdens het skiseizoen geopend, terwijl andere berghutten ook in de zomer gasten ontvangen. Er zijn zelfs hutten die vrijwel het hele jaar open zijn.
De ligging speelt daarbij een belangrijke rol. Een restaurant midden in een skigebied kan in de winter duizenden bezoekers trekken, maar in de zomer nauwelijks bereikbaar zijn voor wandelaars. Andersom zijn er hooggelegen berghutten die vooral in de zomer worden gebruikt en in de winter vanwege de sneeuw en moeilijke bereikbaarheid gesloten blijven.
Een voorbeeld van een hut met twee seizoenen is de Ulmer Hütte in Ski Arlberg, die zowel wandelaars als wintersporters ontvangt. De Arena Stadl in de Zillertal Arena is juist een typische wintersporthut, die tijdens het skiseizoen geopend is.
Voor berghutten die ook in de zomer open zijn, betekent de overgang naar de winter niet dat ze simpelweg de menukaart hoeven te veranderen. De bezoekersaantallen, bereikbaarheid en benodigde voorraden kunnen compleet anders zijn.
Een van de belangrijkste werkzaamheden is het aanvullen van de voorraden. Want wat doe je als je restaurant op 2400 meter hoogte ligt en de toegangsweg straks onder een dikke laag sneeuw verdwijnt?
Bij het Arena Stadl in de Zillertal Arena wordt een deel van de voorraad al in de herfst naar boven gebracht. Leveranciers kunnen dan nog met vrachtwagens de berg op. Zodra dat niet meer mogelijk is, wordt de bevoorrading een stuk ingewikkelder.
Ook op het Kitzsteinhorn worden de voorraadkamers vroeg gevuld. Daar waren de voorraden voor de start van het gletsjerskiseizoen al eind september aangevuld.
Daarbij gaat het niet alleen om eten. Denk ook aan drank, schoonmaakmiddelen, toiletpapier en alle andere spullen die nodig zijn om dagelijks honderden of zelfs duizenden gasten te ontvangen.
Dat is misschien wel het interessantste onderdeel van de voorbereiding. Want een gewone vrachtwagen kan natuurlijk niet zomaar naar ieder pisterestaurant rijden.
Er zijn verschillende mogelijkheden. Sommige berghutten beschikken over een toegangsweg die buiten de winter gebruikt kan worden. Andere maken gebruik van een goederenlift of een speciale materiaalkabelbaan.
Bij het Arena Stadl wordt de wekelijkse bevoorrading tijdens de winter eerst naar het dalstation gebracht. Vervolgens gaan de spullen de berg op en worden ze voor het laatste traject overgeladen op een pistebully. Vroeger gebeurde het transport daar zelfs met de gondel en vervolgens een stoeltjeslift.
Ook op de Stubaier Gletscher worden restaurants via de skiliften bevoorraad. Bij de ene lift zijn speciale transportwagens beschikbaar, terwijl bij een andere gondel de goederen stuk voor stuk moeten worden ingeladen.
En dan zijn er nog berghutten die zo afgelegen liggen dat een helikopter nodig is. Daarmee kunnen in korte tijd grote hoeveelheden eten, drinken en andere benodigdheden worden afgeleverd.
Overigens is het niet alleen een kwestie van alles naar boven brengen. Lege verpakkingen, afval en retourgoederen moeten ook weer naar beneden.
Wie weleens om half één in een groot pisterestaurant heeft gestaan, weet hoe druk het daar kan worden. Binnen korte tijd willen honderden wintersporters iets eten. Daar kun je onmogelijk pas op dat moment mee beginnen. Daarom wordt een deel van de gerechten al ruim voor de winter voorbereid.
Bij het bergrestaurant Hannigalp in het Zwitserse Grächen werden bijvoorbeeld 4,5 ton aan gerechten en ingrediënten voorbereid om in te vriezen. Daaronder 700 kilo bolognesesaus, 300 liter uiensaus, 160 liter goulashsoep en maar liefst 4000 notenbroodjes.
Dat klinkt misschien als een enorme hoeveelheid, maar het restaurant heeft in het hoogseizoen capaciteit voor ongeveer 1000 gasten.
Ook de menukaart wordt zorgvuldig samengesteld. Gerechten moeten niet alleen lekker zijn, maar ook in grote hoeveelheden bereid kunnen worden. En natuurlijk moeten alle ingrediënten beschikbaar zijn.
Een berghut runnen is meer dan koken en bedienen. Er zijn mensen nodig voor de keuken, bediening, kassa, schoonmaak, bevoorrading en technische werkzaamheden.
Veel pisterestaurants werken daarom met seizoenspersoneel. Het team wordt voor de winter uitgebreid en nieuwe medewerkers moeten worden ingewerkt voordat de eerste drukke vakantieweken beginnen.
Bij de horecabedrijven op de Hannigalp in Grächen bestaat het winterteam bijvoorbeeld uit ongeveer 48 medewerkers, aanzienlijk meer dan in de zomer.
Daar komt nog iets bij: het personeel moet iedere dag op de berg zien te komen. Soms gebeurt dat met de eerste gondel, maar op afgelegen locaties kunnen medewerkers ook op de berg overnachten.
En na sluitingstijd is het werk natuurlijk niet meteen afgelopen. De keuken moet worden schoongemaakt, voorraden worden gecontroleerd en alles wordt voorbereid voor de volgende dag.
Naast de voorraden en het personeel moet het gebouw zelf winterklaar zijn. Zeker op grote hoogte is dat geen vanzelfsprekendheid.
Verwarming, elektriciteit, koelinstallaties, ventilatie en watervoorziening moeten goed functioneren. Ook de afvoer van afvalwater kan op een afgelegen berglocatie ingewikkelder zijn dan in het dal.
Op de Stubaier Gletscher zijn speciale technische medewerkers verantwoordelijk voor de installaties van de grote bergstations en restaurants. Voor het seizoen worden systemen gecontroleerd en onderhouden.
Verder moeten keukens worden schoongemaakt, apparatuur worden nagekeken en de terrassen klaargemaakt voor de winter. Daarbij hoort ook rekening houden met sneeuwruimen en het ijsvrij houden van toegangen.
Want hoe mooi een dikke laag verse sneeuw ook is, het is minder handig als de gasten daardoor niet meer bij de ingang kunnen komen.
Misschien wel de lastigste factor voor een berghut: het weer. Op een zonnige zaterdag in de voorjaarsvakantie kan het restaurant uitpuilen, terwijl er tijdens een sneeuwstorm nauwelijks iemand binnenkomt.
Daar moet de keuken rekening mee houden. Te weinig inkopen betekent dat populaire gerechten opraken. Te veel verse producten bestellen zorgt juist voor verspilling.
Bij het bergrestaurant Hannigalp gebruiken ze daarom onder andere bezoekerscijfers uit voorgaande jaren, weersverwachtingen en het verwachte aantal wintersporters om te bepalen hoeveel eten nodig is.
En ook tijdens de winter blijft de bevoorrading doorgaan. Verse groenten, vlees, brood en andere producten moeten regelmatig naar boven worden gebracht. Soms is dat door slecht weer een behoorlijke uitdaging.
De volgende keer dat je tijdens je wintersport neerploft op een zonnig terras en een bord Kaiserschmarrn bestelt, denk je misschien even aan wat er allemaal aan voorafging.
Aan de vrachtwagens die in de herfst de berg op reden, de pistebully die voorraden afleverde, de medewerkers die vroeg begonnen en de koks die maanden geleden al honderden kilo's eten voorbereidden.
Een berghut lijkt tijdens de wintersport misschien een vanzelfsprekende tussenstop, maar achter de schermen draait een flinke organisatie. En dat allemaal zodat wij tussen twee afdalingen door gewoon kunnen genieten van onze lunch.
Al bijna 18 jaar maakt voormalig skilerares Miranda content voor Snowplaza. Ze leeft voor de wintersport en alles wat erbij hoort. Inmiddels is dan ook meer in de Alpen dan op kantoor. Via haar blogs en social media deelt ze haar ervaringen.
